Xét nghiệm viêm gan

1. Khái niệm bệnh viêm gan B

viêm gan B là bệnh lý thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm xảy ra tại gan với tỷ lệ người mắc rất cao trên toàn thế giới. Nguyên nhân gây viêm gan B chính là do virus HBV, khi xâm nhập vào cơ thể, loại virus này tấn công và làm tổn thương các tế bào gan trong âm thầm.

HBV có thể lây truyền từ người sang người thông qua 3 con đường đó là: lây qua hoạt động quan hệ tình dục không an toàn, lây qua truyền máu và lây từ mẹ sang con trong quá trình mang thai hoặc sinh nở.

May mắn thay là đã có vắc xin phòng ngừa viêm gan B và hiện nay công tác điều trị cũng giúp bệnh nhân cải thiện bệnh một cách hiệu quả, đem lại tín hiệu tích cực.

2. Gói xét nghiệm dành cho đối tượng nào?

Người có triệu chứng vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, bụng chướng… 

Người đang điều trị viêm gan siêu vi cần theo dõi định kỳ 

Người có tiền sử bệnh gan, viêm gan, rối loạn gan 

Người nhiễm HIV hoặc có tình trạng suy giảm miễn dịch khác 

Người đang cần tiêm vắc xin viêm gan siêu vi

Phụ nữ mang thai hoặc dự định có thai

3. Các loại test viêm gan B thường được chỉ định

Sau đây là những loại test viêm gan B bệnh nhân thường phải tiến hành trong chẩn đoán bệnh lý này:

3.1. Xét nghiệm HBsAg

HBsAg chính là kháng nguyên tồn tại trên bề mặt của virus. Xét nghiệm HBsAg được xem là chẩn đoán mang tính quyết định ban đầu giúp kết luận xem bệnh nhân có đang chắc chắn bị nhiễm virus HBV hay không. Xét nghiệm này có 2 hình thức là test định tính và test định lượng. Trong đó:

• Test định tính giúp khẳng định sự có mặt của virus HBV trong cơ thể người bệnh, chẩn đoán bệnh nhân có đang bị viêm gan B hay không;

• Test định lượng có tác dụng đo lường hàm lượng, mật độ kháng nguyên của virus đang ở mức nhiều hay ít, có ý nghĩa trong việc theo dõi, điều trị viêm gan B hơn là chẩn đoán bệnh.

Nếu kết quả là âm tính thì tức là bệnh nhân không bị nhiễm bệnh. Ngược lại nếu đó là dương tính thì tức là người bệnh đã bị nhiễm viêm gan B (có thể là thể cấp tính hoặc mãn tính).

3.2. Xét nghiệm HBeAg

HBeAg là một đoạn kháng nguyên cấu tạo trên lớp vỏ của virus. Xét nghiệm HBeAg cho kết quả dương tính chứng tỏ virus đang trong quá trình nhân lên nhanh chóng và có thể lây lan cho người khác. Nếu kết quả xét nghiệm là âm tính thì cần tính đến 2 trường hợp: virus đang ở thể bất hoạt hoặc virus đang bị đột biến.

3.3. Xét nghiệm Anti-HBs

Anti-HBs hay HBsAb là một loại kháng thể do hệ miễn dịch tạo ra để chống lại kháng nguyên bề mặt virus HBsAg. Kết quả dương tính chứng tỏ một điều rằng bệnh nhân đã có miễn dịch với loại virus này do trước đây từng viêm gan B nhưng đã điều trị khỏi, hoặc người bệnh đã thực hiện tiêm vắc xin phòng ngừa viêm gan B. Nếu Anti-HBs có nồng độ > 10 mUI/ml thì tức là kháng thể đang hoạt động rất tốt, có khả năng bảo vệ cơ thể trước sự tấn công của HBV.

3.4. Xét nghiệm Anti-HBc

HBcAg là kháng nguyên nằm trong lõi virus, còn Anti-HBc (hay HBcAb) là kháng thể cũng được sản sinh ra bởi hệ miễn dịch của cơ thể để chống lại HBcAg. Anti-HBc thường có mặt từ rất sớm và nó sẽ tồn tại lâu dài trong cơ thể bệnh nhân. Vì vậy khi thực hiện xét nghiệm Anti-HBc sẽ giúp kiểm tra xem người bệnh đã từng nhiễm virus HBV trước đó hay chưa.

3.5. Xét nghiệm Anti-HBe

Một loại kháng thể khác cũng được hệ miễn sản sinh ra khi HBV xâm nhập đó là Anti-HBe, có chức năng kháng lại kháng nguyên HBeAg của virus gây bệnh. Khi kết quả của xét nghiệm là dương tính thì tức là bệnh nhân đã có miễn dịch, nếu âm tính nghĩa là cơ thể bệnh nhân chưa hình thành miễn dịch với HBV.

3.6. Xét nghiệm Anti-HBc IgM

Anti-HBc IgM là một dạng kháng thể HBcAb loại IgM, nó chỉ được hình thành ở những đợt bệnh cấp. Xét nghiệm Anti-HBc IgM có tác dụng xác định, chẩn đoán viêm gan B cấp tính hoặc đợt cấp tính của viêm gan B mạn.

3.7. Xét nghiệm HBV-DNA (PCR)

Đây là một xét nghiệm quan trọng để đo tải lượng virus, đánh giá mức độ nhân lên của virus HBV và hướng dẫn điều trị, đặc biệt trong viêm gan B mạn tính. HBV-DNA được đánh giá là xét nghiệm tiêu chuẩn trong quản lý bệnh.

4. Quy trình test viêm gan B

• Loại xét nghiệm luôn được chỉ định đầu tiên sẽ là xét nghiệm HBsAg - tìm kháng nguyên bề mặt virus. Nếu kết quả hiển thị âm tính nghĩa là người bệnh không viêm gan B.

• Trong trường hợp bác sĩ muốn biết bệnh nhân đó đã từng bị nhiễm virus HBV hay chưa thì sẽ chỉ định bệnh nhân thực hiện thêm xét nghiệm Anti-HBc.

• Còn nếu bác sĩ cần khai thác thông tin người bệnh đã từng tiêm vắc xin viêm gan B hay chưa hoặc cơ thể đã có miễn dịch với HBV hay không thì sẽ thực hiện xét nghiệm Anti-HBs. Nếu kết quả là dương tính nghĩa là người bệnh đã miễn dịch với virus HBV mà không cần phải tiêm vắc xin, ngược lại âm tính thì người bệnh chưa có miễn dịch bảo vệ.

• Trong trường hợp xét nghiệm HBsAg có kết quả dương tính thì bệnh nhân cần thực hiện thêm một số các xét nghiệm huyết học, sinh hóa máu, marker ung thư gan, HBV-DNA, định lượng marker loại viêm gan khác có thể đồng nhiễm với viêm gan B (viêm gan C, E,...) để đánh giá chức năng gan. 

• Xét nghiệm Anti-HBc và Anti-HBc IgM: giúp phân loại xem bệnh nhân đang mắc viêm gan B thể cấp hay mạn tính.

Có thể nói viêm gan B là bệnh lý truyền nhiễm mang tính chất nguy hiểm cao, tiến triển trong âm thầm và gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, có thể khiến bệnh nhân bị tử vong. Do đó việc chẩn đoán và kiểm soát viêm gan B ngay từ sớm là việc làm vô cùng cần thiết. 

Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể mà bác sĩ sẽ có những chỉ định test viêm gan B riêng biệt, dựa vào đó để theo dõi và viêm gan B.