1. Xét nghiệm ký sinh trùng là gì?
Ký sinh trùng ở người là những sinh vật sống ký sinh trên cơ thể người. Trong quá trình ký sinh, ký sinh trùng sẽ gây nhiều tác hại đối với cơ thể như chiếm chất dinh dưỡng làm cơ thể thiếu chất, suy dinh dưỡng. Một số ký sinh trùng như giun đũa, giun sán có thể gây viêm, loét, chèn ép, tạo nhân sỏi,.. tại vị trí ký sinh. Các ký sinh trùng như giun xoắn, giun móc, giun chỉ,... có thể gây nhiễm độc, rối loạn chức năng nhiều cơ quan trong cơ thể. Nếu không được phát hiện sớm, những tổn thương ký sinh trùng gây cho cơ thể càng nặng nề.
Xét nghiệm ký sinh trùng gồm nhiều phương pháp khác nhau nhằm phát hiện sự có mặt của các loại ký sinh trùng ký sinh trên cơ thể, từ đó tìm ra cách loại bỏ chúng. Khi thăm khám, tùy theo triệu chứng lâm sàng, diễn biến bệnh, tính chất dịch tễ của địa phương mà người bệnh đang sinh sống, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp xét nghiệm tìm ký sinh trùng phù hợp cho từng bệnh nhân.
2. Các loại xét nghiệm ký sinh trùng
2.1 Xét nghiệm phân để tìm ký sinh trùng
Xét nghiệm phân là xét nghiệm đặc hiệu, được thực hiện thường quy để tìm ký sinh trùng đường ruột. Mẫu bệnh phẩm phân sau khi được xử lý sẽ được quan sát dưới kính hiển vi để tìm trứng, ấu trùng, bào nang, thể hoạt động của ký sinh trùng,...
2.2 Xét nghiệm máu để tìm ký sinh trùng
- Xét nghiệm miễn dịch học: ký sinh trùng sau khi xâm nhập sẽ kích thích cơ thể sản xuất ra các kháng thể đặc hiệu. Các xét nghiệm miễn dịch học được sử dụng để tìm kháng thể hoặc kháng nguyên của ký sinh trùng sinh ra khi cơ thể bị nhiễm ký sinh trùng. Xét nghiệm miễn dịch học trong xét nghiệm ký sinh trùng gồm nhiều kỹ thuật như: điện di, kết tủa, ngưng kết, miễn dịch huỳnh quang, miễn dịch men, miễn dịch phóng xạ,... Xét nghiệm miễn dịch học được sử dụng trong các trường hợp như: giai đoạn mới nhiễm, ký sinh trùng còn non, mật độ ký sinh trùng trong cơ thể thấp, ký sinh trùng ở dạng ấu trùng,...
- Phết máu ngoại vi làm tiêu bản: khi nghi ngờ người bệnh mắc các loại ký sinh trùng trong máu, bác sĩ có thể chỉ định làm kỹ thuật phết máu lên tiêu bản, tiêu bản sau đó được nhuộm bằng các kỹ thuật thích hợp và soi dưới kính hiển vi tìm ký sinh trùng.
- Xét nghiệm tế bào máu ngoại vi: có một số ký sinh trùng khi xâm nhập cơ thể sẽ gây các biến đổi đặc trưng trong công thức máu. Như khi nhiễm sán lá gan lớn, bạch cầu ái toan thường tăng hơn 5% tổng số bạch cầu (bình thường bạch cầu ái toan chỉ chiếm 1-3%), có trường hợp có thể tăng đến 80%. Kết quả xét nghiệm tế bào máu ngoại vi là một yếu tố để phối hợp chẩn đoán.
2.3 Xét nghiệm mẫu da, tóc, móng
Bác sĩ có thể chỉ định lấy mẫu bệnh phẩm tại vị trí nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng như lấy mẫu bệnh phẩm tại da, tóc, móng,... Các mẫu bệnh phẩm được lấy theo các kỹ thuật phù hợp. Mẫu bệnh phẩm sau khi lấy có thể nhỏ 1-2 giọt hóa chất và soi tươi dưới kính hiển vi hoặc xử lý bằng KOH, nhuộm để soi tìm ký sinh trùng,...
3. Triệu chứng nhiễm ký sinh trùng
- Suy giảm miễn dịch. Lúc bệnh nhân mắc phải bệnh ký sinh trùng sẽ tác động tới hệ miễn dịch, giảm sự tổng hợp các globulin miễn dịch A. Các triệu chứng đầu tiên sẽ dẫn tới mỏi mệt, trầm cảm, không tập trung và trí nhớ kém. Thiếu hụt các chất dinh dưỡng trong cơ thể là nguồn gốc khó khăn trong việc đồng hóa protein, chất béo, carbohydrates và đặc thù là vitamin A và B12.
- Bệnh nhân sẽ gặp các cảm giác bức xúc như dị ứng. Ký sinh trùng có thể khiến cho gây ra rối loạn chức năng đường tiêu hóa, gây ra dị ứng.
- Các vấn đề về da. Ký sinh trùng trong đường ruột thường gây ra phát ban, eczema và các vấn đề về da khác.
- Nghiến răng lúc đi ngủ, một căn bệnh thường là do nhiễm ký sinh trùng.
- Đau khớp và cơ bắp thường gây ra bởi sự chấn thương các mô, các chấn thương này gây ra do hoạt động của ký sinh; hoặc do kết quả của những cơn miễn dịch.
- Thức dậy thường xuyên vào buổi tối có thể là do gan đang cố gắng loại bỏ độc tố.
- Bệnh thiếu máu. Một số dòng ký sinh trùng thích bám vào để làm niêm mạc ruột non gây chảy máu và hút chất dinh dưỡng. Nhiều ký sinh trùng có thể gây ra triệu chứng thiếu máu trầm trọng cho cơ thể.
- Thấp thỏm lo lắng: những ký sinh trùng ly giải những sản phẩm thải bỏ và những chất độc vào bên trong máu thân thể. Trong nhiễm trùng hiểm nguy hoặc mãn tính, những độc tố này gây kích thích hệ thần kinh trung ương, dẫn đến ngủ không ngon giấc, ảnh hưởng đến hệ tâm thần và trạng thái lo lắng.
- Bệnh nhân sẽ gặp các tình trạng như tiêu chảy, kích thích ruột, chướng bụng, đầy hơi
